مهتاب عبدالهی
انسان برای اینکه بتواند عزت نفس بالایی داشته باشد، باید بداند در هستی چه جایگاهی دارد و چقدر پیش خداوند عزیز و باارزش است. انسان باید بداند که چقدر خداوند به او نزدیک است و دوستش دارد. اما متأسفانه بسیاری از ما این ارزش واقعی را فراموش کردهایم و به دنبال تأیید دیگران میگردیم.
در این مقاله از راه مهتابی با مفهوم حقیقی عزت نفس، تفاوت آن با اعتماد به نفس، و راهکارهای عملی برای تقویت آن آشنا میشوید.
عزت نفس چیست؟ تعریف ساده
عزت نفس یعنی احساس ارزشمندی و احترامی که نسبت به خود دارید. یعنی بدانید که به عنوان یک انسان، بدون هیچ شرطی، لایق عشق، احترام و موفقیت هستید. عزت نفس ربطی به ظاهر، پول، شغل یا تأیید دیگران ندارد. بلکه ریشه در باورهای درونی شما دارد.
فرد با عزت نفس بالا میگوید: «من مهم هستم، صرفاً چون هستم. نه چون کاری کردهام یا چیزی دارم.»
تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس
خیلی از افراد این دو را اشتباه میگیرند:
| اعتماد به نفس (Self-Confidence) | عزت نفس (Self-Esteem) |
|---|---|
| باور به تواناییهایت در انجام کارها | باور به ارزش ذاتی خودت |
| ممکن است در یک زمینه خاص بالا باشد (مثل رانندگی) | در تمام جنبههای زندگی یکسان است |
| با شکست در آن کار کاهش مییابد | با شکستهای بیرونی لطمه نمیخورد |
مثال: کسی ممکن است اعتماد به نفس بالایی در سخنرانی داشته باشد اما عزت نفس پایینی داشته باشد (یعنی فکر کند آدم بیارزشی است که فقط بلد است خوب صحبت کند).
نشانههای عزت نفس پایین
قبل از هر چیز، باید تشخیص دهید که آیا عزت نفس شما نیاز به تقویت دارد:
-
خودتان را با دیگران مقایسه میکنید و همیشه احساس کمبود دارید
-
به سختی «نه» میگویید و همیشه سعی میکنید دیگران را راضی نگه دارید
-
انتقاد را خیلی شخصی میگیرید و زود ناراحت میشوید
-
از اشتباه کردن وحشت دارید و کمالگرای افراطی هستید
-
احساس پوچی، خالی و تهی بودن میکنید
-
مراقب نیازهای خودتان نیستید و همیشه اولویت با دیگران است
-
زبان بدنی ضعیفی دارید (شانههای خمیده، نگاه پایین)
چرا عزت نفس برای جذب ثروت و موفقیت ضروری است؟
هستی زمانی به انسان ارزش واقعی میدهد و موهبتهای الهی را برایش جاری میکند که هر فرد احساس لیاقت و شایستگی را داشته باشد. این احساس، فرکانسی است که هستی دریافت میکند و متقابلاً آن را به هر فردی برمیگرداند.
اگر شما احساس بیارزشی کنید:
-
اجازه نمیدهید پول وارد زندگیتان شود (زیرا باور ندارید لیاقتش را دارید)
-
رابطههای سمی و ناسالم جذب میکنید (زیرا فکر میکنید به بهتر از این نمیارزید)
-
فرصتهای عالی را از دست میدهید (زیرا خودتان را لایق نمیدانید)
قانون: تا زمانی که یک انسان ارزش واقعی و محبت واقعی را نتواند به خودش ارائه بدهد، نمیتواند به اعتماد به نفس و عزت نفس واقعی دست پیدا کند.
رابطه عزت نفس با رفتار با خود
یک انسان زمانی به مرحله اعتماد به نفس و عزت نفس میرسد که آن کاری را که برای مهمترین فرد دنیا میتواند انجام بدهد، برای خودش انجام بدهد. طوری با خودش رفتار کند که با محترمترین فرد دنیا رفتار میکند.
از خودتان بپرسید:
-
آیا با خودتان همان طور مهربانید که با یک دوست صمیمی هستید؟
-
آیا به نیازهای خودتان همان قدر احترام میگذارید که به نیازهای دیگران؟
-
آیا به خودتان همان قدر فرصت اشتباه کردن میدهید که به دیگران میدهید؟
اگر پاسخ شما «نه» است، پس زمان تغییر فرا رسیده است.
مهم نیست آدم خوبی باشی، مهم این است که با خودت مهربان باشی
خیلی از ما فکر میکنیم که اگر آدم خوبی باشیم، دیگران به ما احترام میگذارند. اما حقیقت این است:
مهم نیست تو آدم خوبی باشی، مهم اینه که با خودت مهربان باشی و با خودت خوب رفتار کنی. مهم نیست که آدم عصبانی باشی یا نباشی، مهم اینه که با خودت رفتار خوبی داشته باشی.
اگر با خودتان بدرفتاری کنید (خودسرزنشی، نادیده گرفتن نیازها، انتظارات غیرواقعی)، دیگران هم با شما بدرفتاری خواهند کرد. چون شما با رفتارتان به آنها یاد میدهید که چطور با شما رفتار کنند.
آدمهای فقیر عاطفی و فقیر پول
افرادی که فقیر عاطفی یا فقیر پول هستند، توقع دارند نیازهایشان را دیگران برآورده کنند. این انتظار، دلیلش توجه نکردن به خود است. آنها منتظرند کسی بیاید و به آنها عشق بدهد، پول بدهد، احترام بگذارد.
اما حقیقت این است:
هر آدمی موظف است و مسئولیت دارد که نیازهای خودش را خودش برطرف کند. دیگران هرگز نمیتوانند این کار را برای هیچ کسی انجام بدهند.
شما اولین و مهمترین منبع عشق، احترام و ارزش برای خودتان هستید. نه مادرتان، نه همسرتان، نه دوستتان. خودتان.
تمرینات عملی برای افزایش عزت نفس
۱. تمرین آینه (قدرتمندترین تمرین)
هر روز صبح جلوی آینه بایستید، به چشمان خود نگاه کنید و با صدای بلند بگویید:
-
«تو مهم هستی.»
-
«تو ارزش داری.»
-
«من تو را دوست دارم، دقیقاً همان طور که هستی.»
-
«من لایق بهترینهای دنیا هستم.»
در ابتدا احساس عجیبی دارد. اما بعد از ۲۱ روز، این جملات در ضمیر ناخودآگاهتان نهادینه میشود.
۲. تمرین تشویق خود (دست زدن برای خودت)
روزی صد بار برای خودت دست بزن. یعنی هر بار که کار خوبی انجام دادی (حتی کوچک)، به خودت بگو «آفرین»، «خوب بود»، «من به خودم افتخار میکنم». مغز شما به مرور این الگوی تشویق را یاد میگیرد.
۳. برآورده کردن نیازهای خودتان
هر هفته یک کار خاص فقط برای خودتان انجام دهید:
-
یک غذای خاص که دوست دارید بپزید یا سفارش دهید
-
یک ساعت را به کاری که لذت میبرید اختصاص دهید (بیآنکه احساس گناه کنید)
-
یک هدیه کوچک برای خودتان بخرید
-
یک روز را کاملاً به استراحت و خودمراقبتی بپردازید
۴. توقف خودسرزنشی
هر زمان که صدای درونیتان شروع به انتقاد کرد («باز هم اشتباه کردی»، «تو هیچی نمیشوی»، «بقیه بهتر از تو هستند»)، بایستید و بگویید: «ایست. این فکر را قبول ندارم. من در حال یادگیری هستم و حق اشتباه دارم.»
۵. نوشتن موفقیتهای روزانه
هر شب قبل از خواب، ۳ کاری که در آن روز خوب انجام دادهاید را بنویسید. هر چقدر هم کوچک. مثلاً: «امروز به موقع بیدار شدم»، «امروز با مهربانی با خودم حرف زدم»، «امروز یک کار ترسناک را انجام دادم».
اگر تا الان روی تو حساب باز نکردهاند، دلیلش این است که تو خودت روی خودت حساب باز نکردی
خیلی از ما منتظریم دیگران به ما اعتماد کنند، به ما مسئولیت بدهند، روی ما حساب باز کنند. اما واقعیت این است:
اگه تا الان کسی روی تو حساب باز نکرده، دلیلش اینه که تو خودت روی خودت حساب باز نکردی.
از امروز، اولین کسی باش که به خودت اعتماد داری. اولین کسی باش که به خودت میگویی: «من از پسش برمیآیم. من توانایی دارم. من میتوانم.»
تو آغازگر یک آغاز باش
روش تربیت تو با خودت تا الان درست نبوده و باید تغییر کند. اگر در کودکی بزرگترها به تو یاد دادند که بیارزشی، وقت آن است که خودت را دوباره تربیت کنی.
از امروز:
-
خودت را تشویق کن
-
خودت را تأیید کن
-
از خودت حمایت کن
-
به خودت احترام بگذار
-
برای خودت کاری کن
تو آغازگر یک آغاز باش. بعد ببین هستی چطور زندگی جدیدی را به تو میبخشد.
اگر احساس کنی بهترین فرد دنیا هستی، خواهی شد
این یک قانون است نه یک شعار. هستی فرکانس احساس تو را دریافت میکند. اگر واقعاً احساس تو این باشد که بهترین فرد دنیا هستی (نه به معنی برتر بودن بر دیگران، بلکه به معنی بهترین نسخه خودت)، هستی آن را بازتاب میدهد و تو به تدریج به بهترین فرد دنیا برای خودت و دیگران تبدیل میشوی.
تا تو احساس مهم بودن نکنی، نمیتوانی ایدههای مهم داشته باشی. من باید قبول کنم و بپذیرم فرد مهمی در هستی هستم تا هستی ایدههای مهم را به سمت من بیاورد.
جمعبندی: از امروز، خودت را انتخاب کن
عزت نفس یک شبه به دست نمیآید، اما با تمرینهای روزانه قابل ساخت است. از همین الان شروع کنید:
-
جلوی آینه بروید و خودتان را دوست داشته باشید
-
دست بزنید و خودتان را تشویق کنید
-
نیازهایتان را خودتان برآورده کنید
-
خودسرزنشی را کنار بگذارید
-
به خودتان اعتماد کنید
خودت را تغییر بده، خودت را تشویق کن، خودت را تأیید کن. تو از خودت حمایت کن، تو روی خودت حساب باز کن.
هستی منتظر است تا تو خودت را مهم بدانی. آن وقت است که موهبتهای الهی به سمتت جاری میشوند.
